header-home.jpg

Nomen - Menno Bijleveld

Menno Bijleveld

Programmamaker
Beeldend kunstenaar
Fotograaf

Subscribe

Tibetaans Boeddhisme

Het menu links is het archief waarin de radioprogramma’s die ik voor de BOS gemaakt heb gesorteerd zijn op onderwerp.

 

2014

Pelgrimage naar Tibet

Uitzenddatum: Woensdag 23-4-2014, Hemelsbreed, Radio 5

Beluister de uitzending

Florens van Canstein maakte een unieke bedevaart naar Tibet en schreef er een boekje over: Travelling with the Master, Pilgrimage into the heartland of the Yungdrung Böntradition. Voor deze pelgrimage was hij uitgenodigd door de belangrijkste Bönleraar van dit moment, Yongdzin Lopon Tendzin Namdhak. Bön is de oorspronkelijke religie van Tibet en heeft grote invloed gehad op het ontstaan van het Tibetaans boeddhisme. In de afgelopen duizend jaar hebben Bön en boeddhisme elkaar beïnvloed en werden er talloze meditatiemethodes ontwikkeld. Tegenwoordig is ongeveer tien procent van de Tibetanen aanhanger van Bön. Menno Bijleveld sprak met Florens van Canstein over zijn reis en de Böntraditie.

 

2013

Optreden Ani Choying Drolma

Uitzenddatum: Zaterdag 30-11-2013, Hemelsbreed, Radio 5  (duur 18:30)

Beluister de uitzending

Ik heb niet het gevoel dat ik door het reizen en toeren over de wereld niet aan de Dharma toekom. Door deze manier van leven ben ik ook bezig met de Dharma! Het gaat om je houding, je motivatie, je ambitie en hoe aandachtig je bent van moment tot moment.

Ze produceert de best verkochte albums van Tibet en reist de wereld over met haar prachtige gezangen en spirituele liederen. Op 17 oktober trad Ani Choying Drolma op in Amsterdam en Hemelsbreed doet verslag. Ani Choying Drolma ontving als Tibetaans boeddhistische non in 2012 een belangrijke vredesprijs. Zij gebruikt haar stem om haar talrijke humanitaire projecten te financieren.
(Foto: Menno Bijleveld)

 

Spirituele Helden van Tibet

Uitzenddatum: Zaterdag 23-11-2013, Hemelsbreed, radio 5 (start op 16:40 min, duur 15 min)

Beluister de uitzending

Eric Soyeux hield onlangs drie lezingen over de grote meesters van het Tibetaans boeddhisme. De eerste lezing behandelde Padmasambhava en de vestiging van het Vajrayana-boeddhisme in Tibet, de tweede lezing ging in op Jamyang Khyentse Wangpo en het ontstaan van de Rimé-traditie. De derde lezing ging in op de relatie tussen Tertön Sogyal en de 13de Dalai Lama. Menno Bijleveld sprak met Eric Soyeux over zijn spirituele helden.

 

De woorden van mijn volmaakte leraar

Uitzenddatum: Zaterdag 26-10-2013, Hemelsbreed, radio 5 (start 18:46, duur 20 min)

Beluister in Mediaplayer of Podcast

Ruim een eeuw geleden schreef Patrul Rinpoche een inleiding op de theorie en praktijk van het Tibetaans boeddhisme de Ngöndro. Patrul Rinpoche schreef het boek niet in de eerste plaats voor geleerde monniken maar voor een lekenpubliek, waardoor het ook voor westerse lezers toegankelijk is. Lidy Bügel van boeddhistisch centrum Us Thus in Friesland vertaalde het boek samen met Koos Oberius Kapteyn vanuit het Engels naar het Nederlands. Menno Bijleveld sprak erover met Lidy Bügel en vroeg haar hoe zij ertoe gekomen zijn om ‘De woorden van mijn volmaakte leraar’ te vertalen?

 

Lachen met Boeddha!

Uitzenddatum: Zaterdag 5-10-2013, Hemelsbreed, radio 5 (start op 32:50, duur 20 min)

Beluister de uitzending

In de levens van Matthieu Vaesen, Wessel Fokkema en Daphne Zand speelt het Tibetaans boeddhisme een grote rol. Tijdens een reis naar de Lerab Ling-tempel in Frankrijk componeerden drie vrienden een jolig lied met de titel ‘Met de Boeddha’s’ en heeft alle kenmerken van een ‘boeddhistische carnavalskraker’. Nieuwsgierig naar het resultaat  zocht Menno Bijleveld de Dharma-vrienden op en sprak met hun over over de combinatie van humor en boeddhisme. Hoe goed gaan die twee eigenlijk samen?

Een aantal passages uit het lied ‘Met de Boeddha’s’:

Ik zit op boeddhisme man dat is me toch te gek
samen met de boeddha’s dwars door het wolkendek
daarboven in de ruimte schijnt de innerlijke zon
zit jij in de beginnersgroep? ik dacht dat ik je kon

Met de boeddhas naar boven
Met de Dharma op pad
Weg met die imprints
Ik ben ze meer dan zat

Een uurtje contemplatie
Tegen mijn frustratie
Vooruit je offert wat
En zit verder op je gat

 

Feeding your Demons en het BFFE 2013

Uitzenddatum: Zaterdag 28-9-2013, Hemelsbreed, radio 5 (start 19:40, duur 15 min)

Beluister de uitzending

Op 4, 5 en 6 oktober vindt de achtste editie van het Buddhist Film Festival Europe in het Eye Filminstituut in Amsterdam plaats. Thema dit jaar is Nature & Nuture. Directeur Babeth M. VanLoo wil met het festival de diversiteit van de boeddhistische film maar ook de geboorte van de verwestering van het het boeddhisme laten zien. Zo laat regisseur Jaap Verhoeven met zijn film Feeding your Demons het leven en werk zien van Lama Tsultrim Allione een Amerikaanse vrouw die herkent werd als reïncarnatie van Machig Labdrön, een lerares die in de elfde eeuw in Tibet leefde. De film volgt haar in Tara Mandala, het retraitecentrum dat zij vestigde in Colorado, en op reis met haar studenten naar Lahaul en India waar zij enkele van haar eigen leraren bezoekt. Menno Bijleveld sprak beiden en stelde Babeth M. VanLoo de vraag in hoeverre het thema Nature & Nuture in de programmering in het Buddhist Film Festival Europe 2013 te herkennen is?

 

Dzogchen en Bön

Uitzenddatum: Zaterdag 15-6-2013, Hemelsbreed, Radio 5 (start 10:40, duur 15:00)

Beluister de uitzending

Menno Bijleveld praat met Bönleraar Geshe Kalsang Gyatso (Bön teacher) over twee bijzondere elementen van het Tibetaanse boeddhisme: de bön en dzogchen. Hoewel de bön wortels heeft in het Tibetaans sjamanisme, werd het door toedoen van de Dalai Lama enkele jaren geleden erkend als de vijfde boeddhistische traditie. Dzogchen – de leer van de grote perfectie – wordt door leraren als Geshe Kalsang Gyatso toegankelijk gemaakt voor westerse leerlingen. Maar wat is het precies? Kalsang Gyatso is leraar binnen de Tibetaanse Yungdrung bön-traditie.

Tip: bekijk ook De leraar der leraren – Lopön Tenzin Namdak, een portret van een van de grootste leraren binnen de Yungdrung bön-traditie.

op de foto: het Yungdrung Bön centrum in Frankrijk.

 

Matthieu Ricard

De leraar van de leerling van de leraar

Uitzenddatum: Zaterdag 9-2-2013, Hemelsbreed, radio 5 (24 min)

Beluister de uitzending

Op zondag 10 februari zond de BOS-televisie de film Yangsi – bij reïncarnatie begint het pas uit. Hij volgt de jonge Tibetaan Yangsi, die wordt gezien als de incarnatie van Dilgo Khyentse Rinpoche, een van grootste Tibetaanse meesters uit de twintigste eeuw èn een oud-leraar van Matthieu Ricard, die op zijn beurt nu een belangrijke tutor is van, jawel, Yangsi. Menno Bijleveld sprak met Ricard over deze bijzondere relatie.

 

2012

Regenbooglichaam

Uitzenddatum: Zaterdag 21-7-2012, Hemelsbreed, Radio 5 (start 33:58, duur 15 min)

radio_Rainbow_bodyBeluister de uitzending

In het Tibetaans Boeddhisme bestaan veel verhalen over het fenomeen regenbooglichaam. Vergevorderde beoefenaars zouden hun stoffelijke lichaam volledig kunnen laten oplossen in licht. Het enige wat zij achterlaten zijn haren en nagels.

Ani Jinba Palmo is non in non in de Tibetaanse Kagyu-Nyingma  school en Menno Bijleveld praat met haar over het regenbooglichaam en andere wonderlijke fenomenen die het Tibetaans Boeddhisme kenmerken.

Luister ook naar het programma van 23 juni waarin Ani Jinba Palmo verteltover het verschijnsel ‘Tukdam’: een staat van meditatie die tot enkele dagen na de fysieke dood van een boeddhistische beoefenaar kan aanhouden.

 

Tukdam

Uitzenddatum: Zaterdag 23-6-2012, Hemelsbreed, Radio 5 (start 34:58, duur 14 min)

Beluister de uitzending

Meesters in de dzogchentraditie van het Tibetaans boeddhisme blijven soms na hun overlijden nog dagenlang in meditatie, een toestand die tukdam wordt genoemd. Terwijl westerlingen nauwelijks vertrouwd zijn met het begrip tukdam maakt het voor Tibetanen deel uit van de alledaagse werkelijkheid. De Nederlandse boeddhistische non Ani Jinba Palmo maakte talloze meesters mee die na hun overlijden meerdere dagen in meditatie verbleven. In dit programma praat Ani Jinba onder meer over de Tibetaanse leraar Tenga Rinpoche (1932–2012) die dit jaar stierf in tukdam.

Luister ook naar het programma Het verhaal van Koos dat ik maakte in december 2007. Lidy Bügel vertelt daarin hoe haar partner Nederlander Koos Oeberius Kapteijn tot drie dagen na zijn laatste ademhaling in meditatie is gebleven.

 

Geheime tempel in Wereldmuseum

radio_wereldmuseum_medUitzenddatum: Zaterdag 2-6-2012, Hemelsbreed, radio 5 (start 21:10, duur 17 min)

Beluister de uitzending

In elk Tibetaans klooster- of tempelcomplex bevindt zich een Gongkhang, de ruimte waarin de woeste beschermgodheden(de Chö-khyong of Dharmapala) huizen en aanbeden worden. Voor niet-ingewijden is die zelden toegankelijk en al helemaal niet te begrijpen. In het Wereldmuseum in Rotterdam is binnenkort de tentoonstelling De geheime tempel te zien en conservator Sjoerd de Vries vertelt alvast over de betekenis en achtergronden van de Tibetaanse beschermgoden.

 

 

2011

Kunst en gedichten van Chögyam Trungpa

Uitzenddatum: Zaterdag 1-10-2011, Radio 5, Hemelsbreed (start 35:50, duur 15 min)

Trungpa Rinpoche

Beluister in Mediaplayer

Meino Zeilemaker is student en leraar in de Shambhala-traditie van Chögyam Trungpa Rinpoche, over wie de BOS in oktober 2011 de televisiedocumentaire Crazy Wisdom uitzendt. In de zomer van 1979 nam Meino als filmer deel aan het kunstprogramma van de door Trungpa Rinpoche opgerichte Naropa-universiteit, waar belangrijke figuren uit de Amerikaanse literatuur en toneelwereld bijeen kwamen. Trungpa Rinpoche, een groot kalligraaf en ikebanameester, trad ook op als ontwerper en dichter – zijn gedichten zijn verzameld in de bundel First Thought, Best Thought. Zijn lezingen over kunst hebben Zeillemaker geïnspireerd om zich vooral te verdiepen in de esthetica, erover te schrijven en er les in te geven. Menno Bijleveld sprak met hem over de kunst en de gedichten van Chögyam Trungpa Rinpoche.

 

Rinus Laban en Khyentse Yangsi Rinpoche
Uitzenddatum: Zaterdag 17-9-2011, Radio 5, Hemelsbreed  (15 min)
 yangsi

Rinus Laban is boeddhist, werkt bij een bank en vervult in zijn vrije tijd diverse vrijwilligersfuncties. Hij werd uitgenodigd om deel te nemen aan een pelgrimage langs acht boeddhistische heligdommen in India. Deze pelgrimage vormde de afsluiting van een wereldtour van Khyentse Yangsi Rinpoche die vorig jaar juli was begonnen in Frankrijk. De zeventienjarige Khyentse Yangsi Rinpoche staat aan het hoofd van het Shechenklooster en wordt beschouwd als de reïncarnatie van wijlen Dilgo Khyentse Rinpoche. In het kielzog van Khyentse Yangsi Rinpoche reisde een gezelschap van vijftig Tibetaanse geestelijken en vijfentwintig westerse boeddhisten om bij elk heiligdom een stoepa in te wijden. Menno Bijleveld sprak met Rinus Laban over zijn reis in de voetsporen van Boeddha.

 

Lichaamsbeweging in het Tibetaans Boeddhisme

Uitzenddatum: Zaterdag 18-6-2011, Radio 5, De Zevende Hemel (start 38:00, duur 15 min)

Beluister in Mediaplayer

Onlangs vond in het Amsterdamse Bos een workshop Lung Ta, de Tibetaanse manier van hardlopen, plaats die werd verzorgd door de Tibetaanse arts en leraar Tulku Lobsang. Naast het werken met traditionele methodes ontwikkelde Tulku Lobsang diverse lichaamsoefeningen, waaronder Tog Chöd en Lu Jong, gericht op het ondersteunen van de meditatie en de lichamelijke gezondheid.  Menno Bijleveld sprak met Tulku Lobsang over de rol van het lichaam en het belang van lichaamsbeweging in het Tibetaans Boeddhisme.

 

2010

Offeren in het Tibetaans boeddhisme

Uitzenddatum: Zaterdag 25-12-2010, Radio 5, De Zevende Hemel (start 38:00, duur 15 min)

Beluister in Mediaplayer

Naast het cultiveren van vrijgevigheid zijn er vele mogelijkheden om te offeren in het Tibetaans boeddhisme. Als iets nieuws wordt gekocht kan dit eerst worden aanboden aan de Boeddha’s voor het zelf te gebruiken. Ook dbaar_bert_vane eerste hap van een maaltijd kan worden aanboden aan de Boeddha’s. Wierrook, kaarsjes of elektrische lichtjes, een zonsondergang  alles kan worden geofferd.Verder kent het Tibetaans boeddhisme verschillende specifieke vormen van offeren zoals de Mandala-offerande waarin het universum symbolisch wordt geofferd , de Chöd-beoefening waarin het ego van de beoefenaar wordt geofferd en de sang-offerande waarin rook en specerijen worden geofferd. Menno Bijleveld sprak met cultureel antropoloog Bert van Baar over de betekenis en het doel van verschillende vormen van offeren in het Tibetaans Boeddhisme.

 

2007

Het verhaal van Koos

Uitzenddatum: Zondag 16-12-2007, Radio 5, De Middenweg (30 min)

Beluister in Mediaplayer

Als partner van van Koos Oeberius Kapteijn heeft Lidy Bügel het boekje ‘Het verhaal van Koos’ geschreven. Koos is in de ochtend van zaterdag 13 maart 2006 gestorven aan de gevolgen van prostaatkanker. Samen met Lidy richtte Koos het Tibetaans Nyingmapa klooster Us Thus in Greonterp in Friesland op.

In een interview met Menno Bijleveld vertelt Lidy over de persoon Koos en de relatie met zijn boeddhistische leraren Tulku Pema Wangyal en Kyabje Trulshik Rinpoche. Verder wordt in het programma in het bijzonder ingegaan op de bijzondere gebeurtenis dat Koos, tot drie dagen na zijn laatste ademhaling, in meditatie is gebleven – een toestand die in het Tibetaans tukdam wordt genoemd.