header-home.jpg

Nomen - Menno Bijleveld

Menno Bijleveld

Programmamaker
Beeldend kunstenaar
Fotograaf

Subscribe

Theravada en Vipassana

 

Verlichting in dit leven – deel 2

Uitzenddatum: Zaterdag 16-11-2013, Radio 5 (start 1:02:50, duur 24 min)

Beluister in Mediaplayer

Eerder dit jaar spraken vipassana-leraar Henk Barendregt en zenleraar André van der Braak over ‘theravada-boeddhisme, vipassana-meditatie en de rol van de leraar’.  Aan het eind van dit gesprek bleek dat zowel de vipassana- als de zenleraar een agnostische kijk op reïncarnatie hebben. Dat wil zeggen: ze geloven in een boeddhisme zonder reïncarnatie. Terwijl reïncarnatie traditioneel toch één van belangrijke peilers is van het boeddhisme. Zelfs de Boeddha, zo wordt gezegd, bereikte pas na vele levens in samsara (de cyclus van dood en wedergeboorte) te hebben doorgebracht de verlichting.

Programmamaker Menno Bijleveld zoekt met Barendregt en van der Braak verder naar hoe een boeddhisme zonder reïncarnatie eruit ziet. Is die felbegeerde verlichting nog in dit leven te bereiken? Dit tweede deel gaat verder in op de moeilijkheden en valkuilen die je kunt tegenkomen op weg naar verlichting. Zo blijkt het streven naar verlichting op zichzelf al een valkuil te zijn.

Foto: Birza’s Buddhas Horizon

 

Verlichting in dit leven

Uitzenddatum: Zaterdag 12-10-2013, Hemelsbreed, radio 5 (start 54:15, duur 24 min)

Beluister in Mediaplayer of Podcast

Eerder dit jaar spraken vipassana-leraar Henk Barendregt en zenleraar André van der Braak over ‘theravada-boeddhisme, vipassana-meditatie en de rol van de leraar’. Aan het eind van dit gesprek bleek dat zowel de vipassana- als de zenleraar een agnostische kijk op reïncarnatie hebben. Dat wil zeggen: ze geloven in een boeddhisme zonder reïncarnatie. Terwijl reïncarnatie traditioneel toch één van belangrijke peilers is van het boeddhisme. Zelfs de Boeddha, zo wordt gezegd, bereikte pas na vele levens in samsara (de cyclus van dood en wedergeboorte) te hebben doorgebracht de verlichting. Programmamaker Menno Bijleveld zoekt met Barendregt en van der Braak verder naar hoe een boeddhisme zonder reïncarnatie eruit ziet. Is die felbegeerde verlichting nog in dit leven te bereiken?

 

Theravada: strenge regels versus bevrijdende meditatie?

Uitzenddatum: Zaterdag 11-5-2013, Hemelsbreed, Radio 5 (24 min)

Beluister in Mediaplayer

Theravada betekent letterlijk ‘Traditie van de Ouderen’. Het is de traditie die nadruk legt op de historische Boeddha als meditatieleraar en als diegene die als eerste op eigen kracht ‘Verlicht’ werd. Vipassanameditatie (ook wel inzicht- of mindfulnessmeditatie) is een boeddhistische meditatievorm die naast landen met een theravada-traditie ook in toenemende mate in het westen wordt gepraktiseerd. Volgens vipassana-leraar en wiskundige Henk Barendregt bestaat er een spanningsveld tussen de formele regels van het Theravada (voor monnikken) en de op vrijheid gerichte vipassana-meditatie. Programmamaker Menno Bijleveld beoefende zelf enige jaren vipassana en vraagt zichaf hoe deze vorm van meditatie zich verhoud tot de traditie waar het uitvoortkomt. In Desmet Studio’s in Amsterdam sprak hij erover met Henk Barendregt en zenleraar en en bijzonder hoogleraar Boeddhistische filosofie prof. dr. André van der Braak.

 

De theravada en de kunsten

Uitzenddatum: Zaterdag 9-3-2013, Hemelsbreed, radio 5

Beluister in Mediaplayer

In zijn jonge jaren op de kunstacademie onderzocht Menno Bijleveld de boeddhistische invloeden op de hedendaagse kunst. Het viel hem toen op dat boeddhistisch geïnspireerde kunstenaars vooral naar elementen uit de zen en de Tibetaanse tradities grepen. Ook andersom onderhielden Tibetaanse leraren als de Dalai Lama en Sogyal Rinpoche contacten met beroemde kunstenaar als Joseph Beuys, Robert Rauschenberg en Marina Abramovic.

Nu, meer dan twintig jaar na zijn afstuderen, vraagt Menno Bijleveld zich af waarom hedendaagse kunstenaars zo weinig belangstelling voor het theravadaboeddhisme tonen. Is dit toeval? Of leeft het theravada misschien op gespannen voet met de kunsten? Menno Bijleveld sprak hierover met vipassanaleraar Henk Barendregt, zenleraar André van der Braak en Dorothea Franck, kunstbeschouwer met een Tibetaans boeddhistische achtergrond.

 

2010

 Noah Levine

Uitzenddatum: Zondag 20-6-2010, De Middenweg, Radio 5

Beluister in Mediaplayer

Noah Levine is auteur van boeken als Dharma Punx en Against the Stream en is als meditatieleraar opgeleid door o.a. zijn vader Stephen Levine en Jack Kornfield. Ook is hij is oprichter van de Against the Stream Buddhist Meditation Society met een centrum in Los Angeles en meer dan 20 aangesloten groepen in Noord-Amerika. Levine onderricht meditatiegroepen, geeft workshops en begeleidt internationaal retraites. Eind mei gaf hij een lezing in Amsterdam en begeleidde hij een tiendaagse Vipassana-retraite in Overijssel. Menno Bijleveld sprak met Noah Levine over de wisselwerking tussen punk en boeddhisme, de desastreuze gevolgen van verslaving en het transformerende effect van meditatie in zijn leven.

 

2009

De bevrijdende inzichten van Frits Koster

Uitzenddatum: Zondag 12-4-2009, De Middenweg, Radio 5

Beluister in Mediaplayer

Frits Koster kwam vijfentwintig jaar geleden in aanraking met het theravada boeddhisme en de beoefening van vipassana meditatie. Zes jaar lang studeerde en mediteerde hij als monnik in kloosters in Zuidoost-Azië.  In 1988 kwam hij terug en sindsdien hij begeleidt meditatie- activiteiten in binnen- en buitenland. Daarnaast geeft hij cursussen stresshantering en individuele begeleiding aan mensen met vermoeidheidsklachten en ontwikkelt zich momenteel tot aandachttrainer Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR) en Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT). Koster werkt parttime in de gezondheidszorg en heeft verschillende boeken gepubliceerd. Met regelmatig organiseert hij workshops en weekenden waarin mindfulness wordt gecombineerd met diciplines zoals tai chi, yoga, lichaamsexpressie en familieopstellingen. Zo begeleide hij deze maand met Heleen Grooten een weekend ‘mindfulness en familieopstellingen’. Menno Bijleveld vroeg Koster hoe begrensd of juist grenzeloos vipassana-meditatie en mindfulness zijn.

 

2008

Het curriculum van Vipassana Centrum Groningen

Uitzenddatum: Woensdag 21-5-2008, Reflecties, Radio 5

Beluister in Mediaplayer (start 26:34, duur 15 min)

Het Vipassanacentrum in Groningen is ontstaan op initiatief van de in 2007 overleden eerwaarde Mettavihari. Het centrum organiseert avonden en ochtenden, weekenden en korte retraites met gerichte meditatie-instructies. De meditatie-activiteiten worden begeleid door ervaren meditators als Frits Koster en Ank Schravendeel. Menno Bijleveld sprak met Ank Schravendeel over het heden en verleden van het Vipassanacentrum en over haar toekomstvisie als nieuwe huislerares.

Link: www.vipassana-groningen.nl